Τι σημαίνει να είσαι δάσκαλος στην Ελλάδα του 2016

Αναδημοσιεύουμε από την Εφημερίδα των Συντακτών: 

των Ντίνα Δασκαλοπούλου, Χρήστου Κάτσικα.

 

«Kαι δεν πρέπει να θεωρηθή υπερβολή, εάν ισχυρισθή τις, ότι η οικονομική ενίσχυσις του δασκάλου πρέπει να είνε ακόμη γενναιοτέρα. Είνε χρήμα, το οποίον η ορθή παιδεία θα αποδώσει εις την πολιτείαν και την κοινωνίαν πολλαπλάσιον».

Εχουν περάσει 89 χρόνια από τότε που ο Δημήτρης Γληνός αρθρογραφούσε πύρινα στο περιοδικό «Αναγέννηση» κι ονειρευόταν μια νέα θέση για τον δάσκαλο στην κοινωνία κι ένα νέο σχολείο που θα αντικαθιστούσε «το σχολείον φυλακή και το σχολείον υπνωτήριον, το σχολείον των λόγων, των γραμματικών και των κενών φράσεων, το σχολείον οδοστρωτήρα και προκρούστη των ψυχών, το σχολείον το αφρονιμάτιστον, το σχολείον που δίδει χαρτιά και τίποτε άλλο, το σχολείον το περιφρονούμενον από μαθητές, από γονείς, από κοινωνία και πολιτεία».

Εναν σχεδόν αιώνα μετά, το ελληνικό σχολείο ετοιμάζεται να υποδεχθεί ακόμα μια μεταρρύθμιση κι οι εκπαιδευτικοί επιβιώνουν ίσως πιο εξαθλιωμένοι παρά ποτέ.

Πρόσφατα στα γραφεία της εφημερίδας έφτασαν ανακοινώσεις από τις εσχατιές της χώρας: οργισμένοι δάσκαλοι και καθηγητές διαμαρτύρονταν γιατί, στο πλαίσιο των μνημονιακών υποχρεώσεων που έχει αναλάβει, η κυβέρνηση ετοιμαζόταν να τους κόψει το γλίσχρο επίδομα παραμεθόριων περιοχών.

Αυτά τα όλα κι όλα 100 ευρώ είναι ίσως το τελευταίο κίνητρο από αυτά που κάποτε η Ελλάδα έδινε στους εκπαιδευτικούς για να υπηρετήσουν σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες και να διδάξουν τα παιδιά στις δυσπρόσιτες περιοχές. Για την ώρα, το επίδομα έχει διασωθεί.

Οι πληροφορίες θέλουν το θέμα να επανεξετάζεται τον Μάρτιο, όταν θα αποφασιστεί εκ νέου ποιες θεωρούνται δυσπρόσιτες περιοχές.

Οι δραματικές ανακοινώσεις των εκπαιδευτικών ωστόσο ανέδειξαν μια πραγματικότητα ζοφερή. Εχετε αναρωτηθεί ποτέ τι σημαίνει να είσαι δάσκαλος στην Ελλάδα του 2016;

«Σκέφτηκαν ποτέ τους όλοι αυτοί που αδίστακτα ψήφισαν αυτή την απαράδεκτη περικοπή ενός γλίσχρου επιδόματος ποιες είναι οι συνθήκες ζωής ενός εκπαιδευτικού σ’ ένα νησί τον χειμώνα;» αναρωτιούνται οι εκπαιδευτικοί του Γυμνασίου Σκιάθου, σε ανοιχτή επιστολή που έστειλαν στην ΟΛΜΕ.

«Η χειμερινή εικόνα δεν έχει την παραμικρή σχέση με τα διαφημιστικά σποτ της τουριστικής περιόδου. Το μόνο που μένει από το τρελό πανηγύρι του καλοκαιριού είναι η αδυσώπητη ακρίβεια στα ενοίκια, τα προϊόντα και τις υπηρεσίες. Από τον περασμένο Οκτώβρη ο ΦΠΑ σε όλα τα εμπορεύματα και σε όλες τις υπηρεσίες και συναλλαγές έφτασε το εξωφρενικό 23%, το οποίο και μετακυλίεται εξ ολοκλήρου στις τσέπες μας.

»Αυξάνονται διαρκώς οι τιμές των εισιτηρίων στα πλοία – και μάλιστα έχει… θεσμοθετηθεί το… ιερό δικαίωμα των κ.κ. πλοιοκτητών να αυξάνουν ακόμα περισσότερο αυτές τις τιμές όταν αρχίζει η εποχή του τουριστικού μύθου».

Στο ίδιο κλίμα και οι ανακοινώσεις των εκπαιδευτικώντης Σύρου, της Τήνου, της Μυκόνου, της Πάρου, της Αντιπάρου, της Θήρας, της Ευρυτανίας.

Εγκατάλειψη

Η Κλαίρη Θανοπούλου είναι αναπληρώτρια στο Κερασοχώρι Ευρυτανίας. Χτισμένο στα 1.000 μέτρα στις πλαγιές των νότιων Αγράφων, το Κερασοχώρι απέχει 45 χλμ. από το Καρπενήσι.

Στα χρόνια της Εθνικής Αντίστασης εδώ ήταν το στρατηγείο του ΕΛΑΣ. Τι συμβαίνει σήμερα στα λημέρια του Σαράφη και του Σιάντου; «Διδάσκω στο Γυμνάσιο, σχολείο από τσιμέντο, με προαύλιο εγκαταλελειμμένο, επικίνδυνης ολισθηρότητας, και αίθουσες καταθλιπτικές λόγω ανεπαρκούς συντήρησης», αφηγείται η Κλαίρη.

«Τα παιδιά μας είναι αξιοπρεπέστατα, φιλότιμα και διψούν για μάθηση. Απόδειξη αποτελεί το παράδειγμα μαθήτριάς μας της Α’ Λυκείου, που θα συνεχίσει τη φοίτησή της στο Καρπενήσι, μακριά από τους γονείς της, λόγω της έλλειψης εκπαιδευτικού προσωπικού! Το Γυμνάσιο της Παλαιοκατούνας ήδη έκλεισε.

»Τα υπολειτουργούντα σχολεία της ορεινής Ευρυτανίας περιμένουν τη σειρά τους… Tα περισσότερα ορεινά σχολεία αποψιλώνονται έντεχνα αλλά και -παραδόξως- δεν θεωρούνται δυσπρόσιτα με την ανάλογη μοριοδότηση στο εκπαιδευτικό προσωπικό! Ετσι, πολλοί συνάδελφοι, με κομμένο κι αυτό το επίδομα θέρμανσης, αδυνατούν να υπηρετήσουν κι αναζητούν αλλού το μεροκάματο, όταν το μεράκι τους είναι η διδασκαλία!

»Ποιος χάνει, αν όχι η Παιδεία; Και παρόλο που βοηθάμε όσο μπορούμε τους μαθητές μας με επιπλέον ώρες, η δημοτική αρχή δεν μας δίνει τη δυνατότητα να σιτιζόμαστε στις μαθητικές εστίες, όπως γίνεται στις αστικές περιοχές που διαθέτουν Λέσχες Αξιωματικών. Είμαστε τελικά μαθητές και εκπαιδευτικοί ενός… κατώτερου θεού;»

Προφανώς ναι, θα απαντούσε ο Κώστας Μαστροκώστας, πρόεδρος της ΕΛΜΕ Ευρυτανίας και μόνιμος κάτοικος από το 1994.

«Τα οικονομικά και οι συνεχείς μετακινήσεις έχουν συνέπειες και στην προσωπική ζωή των εκπαιδευτικών», λέει ο Κώστας. «Το να φτιάξει ένας νέος άνθρωπος οικογένεια ακούγεται ως ανέκδοτο και το να μετακινεί την οικογένειά του συνεχώς είναι δράμα.

»Οι συνάδελφοι επιβιώνουν εξαιρετικά δύσκολα, με ελάχιστα χρήματα, σ’ ένα τοπίο δύσκολο και δύσβατο, χωρίς υποδομές. Κάποιοι μένουν στο Καρπενήσι κι αναγκάζονται καθημερινά να κάνουν 80 χιλιόμετρα για να πηγαινοέρχονται στα Φουρνά, το Κερασοχώρι, τη Φραγκίστα.

»Δεν υπάρχει πια κανένα κίνητρο, απλώς είσαι αντιμέτωπος με μια σκληρή επιλογή: άνεργος στην Αθήνα ή εργαζόμενος στην εσχατιά; Η Πολιτεία δεν μας αντιμετωπίζει σαν μαχητές της εκπαίδευσης, αλλά σαν απλούς αριθμούς. Οι υπουργοί εδώ πάνω έρχονται μόνο για σκι. Ας κάτσουν μια εβδομάδα να βγάλουν το δικό μας πρόγραμμα. Ειδικά αυτοί που λένε ότι οι πολιτικές τους έχουν αριστερό πρόσημο».

Δάσκαλος-ορχήστρα

Η Φωτεινή Ρόιμπα στα 35 της υπηρετεί στο Γυμνάσιο της Μύρινας. Πριν από τη Λήμνο, δούλεψε στην Αστυπάλαια και την Κάλυμνο.

Διδάσκει 23 ώρες την εβδομάδα και επιπλέον, λόγω έλλειψης προσωπικού, ασκεί όπως όλοι και διοικητικά καθήκοντα.

Επίσης, καθημερινά οφείλει να προετοιμαστεί για το μάθημα της επόμενης μέρας και να διορθώσει τα γραπτά των μαθητών της.

Για όλα αυτά το ελληνικό κράτος την αμείβει με 840 ευρώ τον μήνα (συμπεριλαμβανομένου του επιδόματος παραμεθορίου).

Η Φωτεινή πληρώνει 280 ευρώ για το ενοίκιό της, 100 ευρώ για θέρμανση, 160 για τρόφιμα και άλλα 120 για μετακινήσεις. Για τον εαυτό της κι όλα τα υπόλοιπα έξοδά της παλεύει με 180 ευρώ.

Παρ’ όλα αυτά, θα χρειαστεί να της κάνω τρεις φορές την ερώτηση «γιατί μια νέα γυναίκα να κάνει αυτή τη ζόρικη επιλογή;» Η Φωτεινή είναι δασκάλα και για εκείνη είναι αυτονόητο ότι ο δάσκαλος «πρέπει να παλεύει για το σχολείο, για τα παιδιά, για τις επόμενες γενιές».

Αυτό που στα μάτια μου είναι ζόρικη επιλογή, στα δικά της (κι όλων των συναδέλφων της με τους οποίους μίλησα) είναι αυτονόητη αποστολή.

Αβεβαιότητα

«Ο εκπαιδευτικός σήμερα σε οποιοδήποτε μέρος της χώρας ζει δύσκολα», λέει η Φωτεινή.

«Με σκληρή οικονομία καλύπτονται οι βασικές ανάγκες και πολλές φορές κάποιες απ’ αυτές περιορίζονται.

Ακόμα και μια πιθανή ασθένεια τίθεται εκτός προϋπολογισμού, πόσο μάλιστα αν κάποιος αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα υγείας και χρειάζεται τακτική ιατροφαρμακευτική φροντίδα.» Πολλοί εκπαιδευτικοί αναγκάζονται να μετακινούνται σε δύο ή και περισσότερα σχολεία, να ζήσουν μακριά από τον τόπο τους και το χειρότερο, μακριά από την οικογένειά τους. Αντιμετωπίζονται σαν μια βαλίτσα, με τοποθετήσεις χωρίς σωστό προγραμματισμό και καμία μέριμνα για τη μετακίνησή τους και τη διαμονή τους.

»Ο εκπαιδευτικός ζει με την αβεβαιότητα αν θα δουλέψει την επόμενη χρονιά και πού θα δουλέψει. Τα τελευταία χρόνια δεν έχουν γίνει διορισμοί και τα τεράστια κενά καλύπτονται με αναπληρωτές, οι οποίοι θα έπρεπε να καλύπτουν έκτακτες ανάγκες. Οι δαπάνες για την παιδεία διαρκώς περιορίζονται και τα σχολεία παραμένουν όρθια, λόγω του αγώνα των εκπαιδευτικών».

Ο Βασίλης Λιόντος διδάσκει κοινωνιολογία. Μέχρι πρόσφατα υπηρετούσε σ’ έναν τόπο για τον οποίο οι ντόπιοι αστειευόμενοι λένε πως όταν πέρασε από εκεί ο Χριστός, είπε αμήν κι αντίο.

«Το Αμύνταιο είναι πανέμορφο κι οι κάτοικοι εξαιρετικοί, ήταν εμπειρία ζωής για μένα», λέει ο Βασίλης.

Στα 43 του διορίστηκε στη Φλώρινα, κυριολεκτικά στην άλλη άκρη της Ελλάδας, αφού το σπίτι του είναι στα Χανιά. Με βάση τον νόμο Διαμαντοπούλου έπρεπε να παραμείνει τρία χρόνια στον τόπο διορισμού του.

«Με 800 ευρώ τον μήνα και μια οικογένεια με δύο παιδιά πίσω σου, ίσα ίσα που επιβιώνεις», διηγείται.

«Κάθε ταξίδι στο σπίτι κόστιζε 150 ευρώ κι έτσι πολύ σπάνια μπορούσα να επιστρέψω στην οικογένειά μου, η γυναίκα μου και τα παιδιά ζορίζονταν πολύ. Δεν είναι εύκολο να διαλύεται μια οικογένεια. Κρατηθήκαμε με νύχια και με δόντια».

Ο Βασίλης μού περιγράφει πως οι καθηγητές αναγκάζονται να αλλάζουν 3 και 4 σχολεία την εβδομάδα μέσα στο χιόνι, τον πάγο και την ομίχλη, σε δρόμους δύσβατους και μετρώντας τα ελάχιστα χρήματά τους για τις βενζίνες.

Παρ’ όλα αυτά, μιλάει ήδη με νοσταλγία για τα χρόνια της Φλώρινας:

«Υπάρχει συντροφικότητα, συναδελφικότητα κι αλληλεγγύη από την τοπική κοινωνία. Θεωρούσα πάντα σημαντικό να είναι κανείς δάσκαλος με την πλατιά έννοια του όρου - οπότε όλη αυτή η εμπειρία άξιζε σίγουρα τον κόπο».

Δυσκολίες

Στον βόρειο Εβρο υπηρετεί ως αναπληρώτρια στη Β/θμια Εκπαίδευση τα τελευταία 6 χρόνια η Κική Γιαννάτου. Είναι μία από τους χιλιάδες αδιόριστους εκπαιδευτικούς που ζουν σαν «οικονομικοί μετανάστες», αφού ο τόπος μόνιμης κατοικίας της είναι η Αθήνα, δηλαδή 1.000 χιλιόμετρα μακριά.

Πολλά φθινόπωρα τα παιδιά της δεν γνωρίζουν σε ποιο μέρος θα ζήσουν και σε ποιο σχολείο θα πάνε. Ο μισθός της για 8-10 μήνες εργασίας τον χρόνο είναι κάτω από 1.000 ευρώ - συμπεριλαμβανομένου του επιδόματος τέκνων και παραμεθορίου. Πώς επιβιώνει μια εργαζόμενη υπό αυτές τις συνθήκες, ρωτήσαμε την Κική:

«Η ζωή είναι όμορφη και ήρεμη, αλλά υπάρχουν και πολλές δυσκολίες. Ενα μεγάλο μέρος των συναδέλφων στην περιοχή μας ζει μακριά από τον τόπο του. Υπάρχουν οικογένειες σκόρπιες, μητέρες μόνες με τα παιδιά τους χωρίς καμία βοήθεια, άλλες που αδυνατούν να ταξιδέψουν για να τα δουν, αφού -στην καλύτερη περίπτωση- χρειάζονται 400 ευρώ τον μήνα μόνο για ενοίκιο και θέρμανση.

»Είναι δύσκολο να ανταποκριθείς στο έργο σου όταν η ίδια η καθημερινότητα σε τσακίζει. Θα ήθελα να προσκαλέσω τον υπουργό Παιδείας στον Εβρο για να δει από κοντά τα προβλήματα, να επισκεφθεί τα σχολεία μας και να συνομιλήσει με καθηγητές και μαθητές. Θα είχε πολύ ενδιαφέρον αν για μία εβδομάδα ακολουθούσε το πρόγραμμα και τη ζωή ενός εκπαιδευτικού.

»Οι ουσιαστικοί διάλογοι για την παιδεία δεν γίνονται σε αίθουσες του υπουργείου, αλλά στις αίθουσες του σχολείου. Εκεί όπου καθημερινά δίνουμε με τους μαθητές μας τον κοινό μας αγώνα για να κρατήσουμε όρθιο αυτό που λέγεται δημόσιο σχολείο».

...δει δε χρημάτων για την παιδεία

Του Χρήστου Κάτσικα

Από τη συγκριτική μελέτη των κατώτερων μισθών των καθηγητών (ανώτερης) δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης προκύπτει ότι οι Ελληνες εκπαιδευτικοί ήταν και συνεχίζουν να είναι από τους χειρότερα αμειβόμενους στην Ε.Ε..

Μια πρώτη ανάγνωση των στοιχείων της τελευταίας έκθεσης του δικτύου «Teachers’ and School Heads’ Salaries and Allowances in Europe, 2014/15» αποδεικνύει την επιδείνωση τα τελευταία χρόνια μιας ήδη «οριακής» κατάστασης όσον αφορά τους μισθούς των εκπαιδευτικών.

Ας κάνουμε μια σύγκριση:

Το επίδομα παραμεθορίων περιοχών βρίσκεται στο στόχαστρο της κυβέρνησης εδώ κι έναν χρόνο. Με παρέμβαση του αρμόδιου υπουργού Χρ. Βερναρδάκη αποσύρθηκε η κατάργησή του μέχρι τον Μάρτιο του 2016. Στο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί θα γίνουν όλες οι απαραίτητες οικονομοτεχνικές μελέτες ώστε να ληφθούν οι τελικές αποφάσεις.

Κάλυψη δαπανών

Για τους βουλευτές της επαρχίας που στερούνται ιδιόκτητη κατοικία στην περιοχή του νομού Αττικής, προβλέπεται η καταβολή του ποσού 1.000 ευρώ κάθε μήνα για την κάλυψη των δαπανών διαμονής τους ή η μίσθωση από τη Βουλή ξενοδοχείων με μηνιαία δαπάνη μέχρι το ποσό των 1.200 ευρώ, πλέον ΦΠΑ και κρατήσεων.

Σημειώνεται ότι η πιο πάνω ρύθμιση εφαρμόζεται ανάλογα και εναλλακτικά για την εκλογική περιφέρεια των βουλευτών της επαρχίας, στην περίπτωση που αυτοί στερούνται ιδιόκτητη κατοικία στην εκλογική τους περιφέρεια.

Οι ίδιοι δικαιούνται δύο μονά εισιτήρια την εβδομάδα για τη μετακίνηση από και προς τις περιφέρειές τους. Συνολικά δικαιούνται 104 μονά εισιτήρια ανά έτος, τα οποία κοστίζουν περίπου 1.000 ευρώ τον μήνα (ετήσια περίπου 12.000 ευρώ).

Τα βουλευτικά Ι.Χ. πληρώνονται από τη Βουλή σε εταιρεία leasing. Οι βουλευτές Α’, Β’ Αθηνών, Πειραιά και υπολοίπου Αττικής δικαιούνται αυτοκίνητο ώς 1.399 κ.εκ. το οποίο κοστίζει μέχρι 750 ευρώ μηνιαία. Οι βουλευτές των υπόλοιπων περιφερειών δικαιούνται αυτοκίνητο ώς 1.799 κ.εκ. το οποίο θα κοστίζει μέχρι 1.200 ευρώ μηνιαία.

Λεφτά υπάρχουν (για άλλους...)

Είναι πρόκληση οι περιφερειακοί διευθυντές Εκπαίδευσης να εντάσσονται στον καταληκτικό βαθμό με επιπλέον προσαύξηση των αποδοχών τους κατά 20% και 900€ επίδομα θέσης. Η λογική της αύξησης της ψαλίδας μεταξύ στελεχών και εκπαιδευτικών εκφράζει ξεκάθαρα τις προθέσεις και την αντίληψη της κυβέρνησης για το κλίμα που επιδιώκει να διαμορφώσει στα σχολεία.

Επαγγελματική εξουθένωση

Αν ο διορισμός στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση αποτελεί το «φωτεινό αντικείμενο του πόθου» για χιλιάδες πτυχιούχους καθηγητικών σχολών (φιλόλογοι, μαθηματικοί, φυσικοί, θεολόγοι, γυμναστές κ.λπ.), η μετάθεση-επιστροφή στην «Ιθάκη», στον τόπο διαμονής, ισοδυναμεί με μια πολύχρονη περιπέτεια, μια σύγχρονη «Οδύσσεια» για χιλιάδες διορισμένους εκπαιδευτικούς.

Σε απόγνωση βρίσκονται χιλιάδες εκπαιδευτικοί οι οποίοι υπηρετούν χρόνια τώρα σε σχολεία εκτός τόπου μόνιμης κατοικίας.

Η δραματική μείωση των μισθών, η οποία σε εκπαιδευτικούς με λίγα χρόνια υπηρεσίας (π.χ. κάτω από τη δεκαετία) «αποδίδει» 15νθήμερο της τάξης των 400 ευρώ (που για μήνες πολλούς κατέβαιναν λόγω των κρατήσεων ακόμη και κάτω από τα 300 ευρώ), έχει σπάσει τα σύνορα της αντοχής.

Η αναγκαστική παραμονή για χρόνια σε περιοχές εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τον μόνιμο τόπο διαμονής έχει δημιουργήσει ανυπέρβλητα προβλήματα επιβίωσης.

Τα πράγματα είναι σοβαρά, δραματικά για χιλιάδες ανθρώπους που πλέον νιώθουν να βαδίζουν σε μονόδρομο, σε αδιέξοδο. Και συντρίβονται ζωές και οικογένειες και η απόγνωση δεν θέλει πολύ να λιπάνει το έδαφος της νευρικής κρίσης.

Οι συνθήκες ζωής των δασκάλων στη χώρα μας

«... Οι ταλαίπωροι ούτοι διδάσκαλοι... οι των ευτελεστάτων υπηρετών και ιπποκόμων γλισχρότερον μισθοδοτούμενοι... τας παντοδαπάς περιυβρίσεις και εξευτελισμούς και προπηλακισμούς δεχόμενοι...»

(Εκθεση Ειδικού Επιθεωρητή προς το ΥΠΕΠΘ - 1883).

«Για να κάνει κανείς τον δάσκαλο σήμερα, μ’ αυτές τις συνθήκες, θα πρέπει να είναι εξαιρετικά ανθεκτικός στη φτώχεια, στην κοινωνική υποβάθμιση, στην κατασυκοφάντησή του...»

(Αποτελέσματα έρευνας, Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΛΜΕ - 1993)

«Φρίκη με κατέλαβε ότε εν έτει 1885 διωρίσθην γενικός δ/ντής δημοτικής εκπαιδεύσεως, εν τω υπουργείω Παιδείας. Ουδείς δημοδιδάσκαλος ήτο εν ασφαλεία. Ο βουλευτής, ο κομματάρχης, ο παντοπώλης, ηδύνατο να τον μεταθέσουν, να τον παύσουν... Ενας βουλευτής είχεν είπει: Και τι βουλευτής είμαι εγώ, όταν δεν δύναμαι να παύσω ούτε ένα δημοδιδάσκαλον;»

(Αναμνήσεις του παιδαγωγού Παναγιώτη Οικονόμου)

«Αν όμως όλοι διασκεδάζωσιν, υπάρχουσιν ατυχή τινα όντα, άτινα κάθηνται επί ανημμένων ανθράκων, κατά τον μήνα τούτον. Τα όντα ταύτα είναι οι διδάσκαλοι, οι είλωτες της πολιτείας, οι παρίαι της δημοσίας υπηρεσίας. Κατά τον μήνα τούτον διορίζονται, μετατίθενται ή απολύονται οι ανά τας πόλεις και τας κώμας και τα χωρία διδάσκαλοι και διδασκάλισσαι από των γυμνασιαρχών μέχρι των επιστατών»

(Ο λογοτέχνης και εκπαιδευτικός Α. Κουρτίδης το 1887 περιγράφει εικόνες από την αθηναϊκή ζωή τον Αύγουστο)

«Εχω είκοσι χρόνια υπηρεσία εγώ και η γυναίκα μου που είναι δασκάλα άλλα τόσα και δεν είμαστε σε θέση να συντηρήσουμε την κόρη μας που είχε την ατυχία να πετύχει την είσοδό της σε AEI εκτός τόπου κατοικίας... τι άλλο να πω. Αρνούμαι στα 50 μου να χτυπάω την πόρτα των ιδιαιτέρων... Το θεωρώ εξευτελιστικό να μην μπορούμε να ζήσουμε από τον μισθό μας...»

(Γ. Κότσιρας, εκπαιδευτικός - στοιχεία έρευνας 2003)

«Είμαι ήδη 3 χρόνια στην περιοχή, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το σπίτι και δεν βλέπω φως επιστροφής. Η οικογένεια έχει μείνει πίσω, ζω σαν μετανάστης, τα χρήματα δεν φτάνουν πλέον ούτε για τα στοιχειώδη, συμπληρώνω τη διατροφή σε διάφορα συσσίτια και αναγκάζομαι πολλά βράδια, κρυφά, να βοηθάω στην κουζίνα μιας ταβέρνας. Εχω απελπιστεί και όλο και πιο πολύ μου έρχεται να τα παρατήσω»

(Ν.Κ., δάσκαλος στην Ορεστιάδα– Αδημοσίευτη ποιοτική έρευνα για τις συνθήκες ζωής των εκπαιδευτικών, 2014)

Το πρώτο κείμενο απέχει από το τελευταίο περίπου 133 χρόνια. Παρ’ όλα αυτά...

«Το κράτος, εξάλλου, ας θελήσει επιτέλους να σκεφτεί ότι δεν είναι επιχειρηματίας που το σχολείο είναι απλώς ένα μαγαζί του κι ο εκπαιδευτικός ο υπάλληλος του μαγαζιού αυτού... Αν το κράτος εξακολουθήσει να κάνει εμπορικούς υπολογισμούς και να αναγκάζει τον εκπαιδευτικό έστω και μια στιγμή της μέρας του να ξοδεύει έξω από το σχολείο για τη διατροφή του, ε, τότε αλίμονο στα νιάτα που μπαίνουνε μέσα σε τέτοια εμπορικά καταστήματα» (M. Κουντουράς)

«Παιδιά», μια μικρού μήκους ταινία για την πίεση στο σχολείο

Ο δρόμος για την «αριστεία» που τόσο πολύ εξυμνείται από κάποιους…

Μήπως πρέπει να δούμε:

• τι σημαίνει αυτή η πολυπόθητη «αριστεία» για ένα παιδί;
• τι επιπτώσεις έχει πάνω του; 

Και να σκεφτούμε λίγο διαφορετικά το εκπαιδευτικό σύστημα, τους μαθητές και τις συνολικότερες ουσιαστικές αξίες που πρέπει να εμπνέει το σχολείο;

Η επιτυχία δεν είναι οριστική, η αποτυχία δεν είναι μοιραία

"Η επιτυχία δεν είναι οριστική, η αποτυχία δεν είναι μοιραία. Αυτό που μετράει είναι το κουράγιο να συνεχίζεις", έλεγε ο Τσώρτσιλ κι αυτό πρέπει να έχουν κατά νου οι 70000 περίπου επιτυχούσες και επιτυχόντες στα ΑΕΙ & ΤΕΙ αλλά και οι υπόλοιποι 30000 που υπέβαλαν μηχανογραφικό χωρίς να καταταγούν σε κάποια σχολή.
Για τους γονείς τώρα, πέρα από κοινοτυπίες, αυτό που σηματοδοτεί το άγγελμα της εισαγωγής του παιδιού σε κάποιο ΑΕΙ-ΤΕΙ, είναι η -μέσω των σπουδών- προσδοκία ενός ευοίωνου μέλλοντος.
Είναι λοιπόν μια σημαντική χαρά, ένα ορόσημο ψυχικής ανάτασης, μια χρονοσήμανση, υπενθύμιση της διαδομής από τη γέννηση του στην ενηλικίωση...
Υγεία και καλή σταδιοδρομία σε όλα τα παιδιά, και στην Αριάννα μου ένα μεγάλο ευχαριστώ!
(Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο- Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων - Μεταλλουργών) 26-8-2015

Στην Ελλάδα ο εκπαιδευτικός δεν αντιμετωπίζεται ως επιστήμονας αλλά ως φτωχός και άβουλος δημόσιος υπάλληλος

Στην Ελλάδα ο εκπαιδευτικός δεν αντιμετωπίζεται ως επιστήμονας 

αλλά ως φτωχός και άβουλος δημόσιος υπάλληλος  

Αναδημοσιεύουμε το άρθρο του Γιώργου Κ. Καββαδία
(Ο Γιώργος Κ. Καββαδίας είναι φιλόλογος, μέλος του ΔΣ της ΕΛΜΕ Πειραιά, μέλος της ΣΕ του περιοδικού «Αντιτετράδια της εκπαίδευσης» και αρθρογράφος στο «ΕΘΝΟΣ»).

Οι πρόσφατες δηλώσεις του Υπουργού Παιδείας Α. Μπαλτά για αύξηση του ωραρίου των εκπαιδευτικών είναι αντιγραφή παλαιότερων δηλώσεων του πρώην Υπουργού Παιδείας Κ. Αρβανιτόπουλου. «Η χώρα βρίσκεται σε κρίση όλοι πρέπει να βάλουμε τον όβολο μας για να ξεπεραστεί η κρίση. Αν χρειαστεί ένας δάσκαλος να κάνει μια ή δυο ώρες παραπάνω ως συμβολή στο ξεπέρασμα της κρίσης νομίζω ότι θα το δεχθεί. Ο καθένας οφείλει να συμβάλει με τον τρόπο του για να ξεπεραστεί η κρίση».
«Ξεχάστηκαν» λοιπόν, πολύ γρήγορα οι προεκλογικές δεσμεύσεις για «αύξηση των δαπανών . ακόμα και σε περιόδους οικονομικής ένδειας», «επαναλειτουργία σχολικών μονάδων που καταργήθηκαν», «οικονομική . αναβάθμιση εκπαιδευτικών», «επαναφορά – μείωση του ωραρίου των εκπαιδευτικών», «εφαρμογή του ανώτατου ορίου των 25 μαθητών ανά τμήμα στην Δευτεροβάθμια και μεσοπρόθεσμα των 20 μαθητών στην Πρωτοβάθμια εκπαίδευση», ακόμα και οι μετεκλογικές υποσχέσεις για διορισμό 2- 3 χιλιάδων εκπαιδευτικών. Όλα αποδείχτηκαν . σχήματα λόγου, μνημεία πολιτικού αμοραλισμού και αγυρτείας προς άγραν ψήφων.
Η μνημονιακή μετάλλαξη της συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛΛ κρατά γερά δεμένο στην κλίνη του μνημονιασκού Προκρούστη και των περικοπών και των μηδενικών διορισμών το δημόσιο σχολείο. Με την χρηματοδότηση της εκπαίδευσης να πρέπει να κατακρημνιστεί έως 1,8% σε δαπάνες μέχρι το 2018 βάσει του ΑΤΜ (Αριστερού Τρίτου Μνημονίου)…Επιλέγεται μια εμβαλωματική «λύση» της αύξησης του ωραρίου για να «καλυφθούν» 27.000 κενά μόλις ένα μήνα πριν από την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς! Μια «λύση» δοκιμασμένη με καταστροφικά αποτελέσματα πριν από τρία χρόνια, όπου απολύθηκαν χιλιάδες αναπληρωτές και επιβλήθηκαν συνθήκες εργασιακής και μισθολογικής γαλέρας. Αποδείχτηκε περίτρανα ότι οι άθλιες συνθήκες εργασίας των εκπαιδευτικών δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο τις συνθήκες μάθησης των μαθητών μας. Με καταργημένες και συγχωνευμένες εκατοντάδες σχολικές μονάδες, τον ΟΕΔΒ, τις σχολικές βιβλιοθήκες, την Ενισχυτική Διδασκαλία και την Πρόσθετη Διδακτική στήριξη για τους οικονομικά και μαθησιακά αδύναμους μαθητές. Με περικοπή ειδικοτήτων, αλχημείες στις αναθέσεις και στη διαμόρφωση του ωρολόγιου προγράμματος, με καταστρατήγηση των μορφωτικών δικαιωμάτων των μαθητών. Με τη σαρδελοποίηση των μαθητών, σε 30 ανά τμήμα, για να περιορίζονται τα λειτουργικά έξοδα των σχολείων.
Στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης η πλειονότητα των εκπαιδευτικών απασχολείται ενεργά με τη διδασκαλία μαθητών από 18 έως 20 ώρες την εβδομάδα, εξαιρώντας προκαθορισμένα διαλείμματα και άλλους χρόνους επαφής με μαθητές που δεν περιλαμβάνουν τη διδασκαλία. Από τα στοιχεία διαπιστώνουμε ότι ο μέσος όρος διδακτικών ωρών για τους εκπαιδευτικούς των 25 χωρών από τις 27 της Ε.Ε. για την κατώτερη Δ.Ε. είναι 19,1 και για αυτούς της ανώτερης Δ.Ε. είναι 18,4.
Σε γενικές γραμμές, οι χώρες τείνουν να μειώνουν τον εβδομαδιαίο διδακτικό χρόνο των εκπαιδευτικών στην κατώτερη και στην ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Άλλωστε σύμφωνα με έρευνα της Unesco προκύπτει ότι μια ώρα εργασίας των εκπαιδευτικών ισοδυναμεί με τέσσερις άλλων κλάδων εργαζομένων. Άρα ένα εβδομαδιαίο διδακτικό ωράριο 23 ωρών ισοδυναμεί με 92 ώρες!
Έτσι, ίσως, μπορεί να κατανοηθεί τι σημαίνει για τον εκπαιδευτικό και την ποιότητα της εκπαίδευσης ακόμα και μια ώρα αύξησης του ωραρίου. Ακόμα και μια ώρα δεν μπορεί να προσμετρηθεί με ποσοτικά κριτήρια. Μια επιπλέον ώρα μπορεί να σημαίνει την αναστάτωση και την αποδιοργάνωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, αφού συνοδεύεται με ανακατανομές μαθημάτων και τμημάτων, νέο πρόσθετο διδακτικό αντικείμενο ή και μετακίνηση σε άλλο σχολείο. Στην Ελλάδα του 2015 υπάρχουν εκπαιδευτικοί που διδάσκουν και μετακινούνται ακόμα και σε 6 – 7 σχολεία και από το ένα χωριό στο άλλο διανύοντας ατέλειωτα χιλιόμετρα! Για ένα γλίσχρο μισθό που ισοδυναμεί μόλις με το 19% του συναδέλφου του στο Λουξεμβούργο ή το 53% στην Κύπρο και το 58% του μέσου όρου των χωρών της Ευρώπης. Το «οβολόν τους για να ξεπεραστεί η κρίση» τον έχουν καταθέσει και με το παραπάνω οι εκπαιδευτικοί. Με την απώλεια τουλάχιστον τεσσάρων μισθών και περικομμένα δώρα Χριστουγέννων και Πάσχα, ζώντας με μισθούς κάτω από τα όρια της επιβίωσης βάσει του ενιαίου μισθολογίου- φτωχολογίου. Με μισθό πρωτοδιόριστου εκπαιδευτικού στα 670 ευρώ. Με συντάξεις στα τάρταρα, με τον εφιάλτη συνταξιοδότησης ύστερα από 40 χρόνια εργασίας στα 62 ή στα 67.
Και μάλιστα όσο πιο αντίξοες είναι οι οικονομικές συνθήκες, τόσο πιο δύσκολο και επίπονο γίνεται και το εκπαιδευτικό έργο. Με μαθητές που υποσιτίζονται και λιποθυμούν σε σχολεία που δεν μπορούν να καλύψουν στοιχειώδεις ανάγκες αυξάνεται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς ο μαθητικός πληθυσμούς που παραιτείται και αδυνατεί να παρακολουθήσει ουσιαστικά την εκπαιδευτική διαδικασία. Σε αυτές τις συνθήκες οι εκπαιδευτικοί υποχρεώνονται να καταβάλουν περισσότερες προσπάθειες, να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο προετοιμασίας για να αυτομορφωθούν και να επιμορφωθούν ανασκευάζοντας παραδοσιακές μεθόδους διδασκαλίας για μπορούν να μετατρέψουν τις παγωμένες και γυμνές από υλικοτενική υποδομή και εποπτικά μέσα, αίθουσες σε εργαστήρια μάθησης και δημιουργίας.
Στην Ελλάδα ο εκπαιδευτικός δεν αντιμετωπίζεται ως επιστήμονας με πολυσύνθετο έργο και παιδαγωγός που διαμορφώνει ελεύθερους και κριτικά σκεπτόμενους πολίτες, αλλά ως φτωχός και άβουλος δημόσιος υπάλληλος – ιμάντας μεταβίβασης της κυρίαρχης γνώσης και ιδεολογίας.. Ο εργασιακός μεσαίωνας επελαύνει, το καθεστώς εργασιακής τρομοκρατίας οικοδομείται.
Αν η κυβέρνηση, η Ε.Ε. και το κεφάλαιο θέλουν να οικοδομήσουν το φθηνό, ευέλικτο, πειθαρχημένο σχολείο υποταγμένο στους νόμους της αγοράς πάνω στα ερείπια του δημόσιου σχολείου με εκπαιδευτικούς φτωχούς και υποταγμένους για να διαμορφώνουν ένα εξειδικευμένο, αλλά αμόρφωτο εργατικό δυναμικό, εμείς έχουμε κάθε λόγο να να προβάλουμε το όραμά μας για ένα άλλο σχολείο. Πραγματικά δημόσιο και δωρεάν που να ανταποκρίνεται στην ανάγκη του ανθρώπου να ανακαλύπτει τους νόμους κίνησης της φύσης και της κοινωνίας, να τους χρησιμοποιεί για να καλυτερέψει την ανθρώπινη ζωή, που να δημιουργεί δημοκρατικά ελεύθερες προσωπικότητες, ανθρώπους που να μαθαίνουν να συνεργάζονται, να σέβονται τη διαφορετικότητα και να δουλεύουν συλλογικά για την προσωπική , αλλά και κοινωνική απελευθέρωση και ευτυχία.

Η δεύτερη επιβεβαίωση του Τζορτζ Οργουελ

Του Δ. Νανούρη από την Εφημερίδα των Συντακτών
Μια φορά κι έναν καιρό υπήρχε ένα παράξενο αγρόκτημα σε έναν τόπο άγονο, δυσπρόσιτο, γεμάτο βουνά και βραχώδεις λόφους, γνωστό ως φάρμα του Τζόουνς και της Κώσταινας, εις ανάμνησιν του ιδρυτή και της συζύγου του. Βρισκόταν στη νοτιοανατολική, ηφαιστειογενή και εκρηκτική, εσχατιά της Ευρώπης, που, ως εκ τούτου, ονομαζόταν Βολκάνια. Τριακόσιες ημέρες τον χρόνο τη ζέσταινε ένας υπέρλαμπρος ήλιος. Τα ηπειρωτικά και τα εκατοντάδες νησιά της σχημάτιζαν περιμετρικά δαντελωτές ακτές μυριάδων χιλιομέτρων. Στις ελάχιστες πεδιάδες ευδοκιμούσε ένα και μοναδικό φυτό, με καρπό νοστιμότατο όσο και αινιγματικό. Δεκάδες γρίφοι πάσχιζαν να τον περιγράψουν.
Υπογράμμιζε ο καθένας ορισμένα μόνο από τα χαρακτηριστικά του. «Πράσινος πύργος, κόκκινα σπιτάκια, που τα κατοικούν μαύρα αραπάκια» επί παραδείγματι. «Είναι μπάλα πράσινη, που εντός της κοκκινίζει και σε μεγάλους και μικρούς δροσιά πολλή χαρίζει» επέμενε έτερος. «Γούρνα μου πελεκητή, μαρμαρένια και χυτή, μαύρα τα ψαράκια σου μες στο κρύο σου ζουμί» προσδιόριζε τρίτος. «Εξω πράσινο με ρίγες, μέσα κόκκινο φωτιά, τρώγεται χωρίς τις φλοίδες και κουκούτσια έχει πολλά» τέταρτος. Γενικώς ο ένας έλεγε το μακρύ του κι ο άλλος το κοντό του· ό,τι κατέβαζε η γκλάβα τους.
Θεόμουρλα και ανυπότακτα τα ζώα της φάρμας, λιάζονταν ολημερίς στην αμμουδιά, καταναλώνοντας την εξωτική παραγωγή της και φτύνοντας τα κουκούτσια Δεξιά κι Αριστερά. Υδροπέπων βαφτίστηκε το σπάνιο φρούτο από τα αρχαιότερα και σοφότερα. Τα νεότερα δανείστηκαν το τουρκικό συνώνυμο και το αποκαλούσαν καρπούζι. Οι ενωμένοι κτηματίες της ευρύτερης περιοχής, ωστόσο, δυσανασχετούσαν με την προκλητική συνήθεια των γειτόνων τους κι επειδή στα ανήλιαγα εδάφη τους δεν φύτρωνε ούτε μια καρπουζιά, αποφάσισαν να τα ταράξουν στην καρπαζιά. Αφότου, μάλιστα, στο ράντσο της Γουρουμανίας κυριάρχησαν το χοντρόπετσο χοιρίδιο Μέρκελ και ο κάπρος Σόιμπλε, οι σφαλιάρες έπεφταν βροχή.
Ονοματίστηκαν μνημόνιο, για να μείνουν εσαεί χαραγμένες στη μνήμη, ακόμα και των ερχόμενων γενεών. Συνοδεύονταν δε από ταπεινωτικούς όρους, σύμφωνα με τους οποίους όλες οι παραλίες και τα καρπούζια θα περνούσαν στην κυριότητα ξένων φυτειών. Αλλαξαν και τη φίρμα της φάρμας. Απ' τη ζήλια και την ψώρα τους την είπαν Ψωροκώσταινα. Φόρεσαν στα σκυλιά της ροζ γραβάτες, σαν τιρμπουσόν, σε ένδειξη υποταγής στη Γουρουμανία, κι έστειλαν τρεις αιμοσταγείς λύκους να περιφρουρήσουν τη συνθήκη.
Σ' ένα αστραφτερό, νεαρό πρόβατο στήριξαν τις ελπίδες τους τα ταλαίπωρα ζώα των Τζόουνς. Ο Ναπολέων Τζίφρας δεν θα 'βαζε οπουδήποτε την υπογραφή του. Εταξε ότι θα τους γλιτώσει απ' τα δεινά και με τον άσκαυλό του θα χορέψει τα γουρούνια σαν κοκόρια στο ταψί. Αρκεί να τον αφήσουν να διαπραγματευτεί. «Πρώτη φορά περιστερά» ήταν το σύνθημά του. Εμεινε μήνες στο χοιροστάσιο, ζητώντας πίσω τα απολεσθέντα καρπούζια. Επέστρεψε με τη φάρμα επί σφαγήν, αλλά ικανοποιημένος, αφού κατόρθωσε να μετονομάσει την μπούφλα και την κατραπακιά σε ΦάΠΑ, να πει το κτήμα Φοροκώσταινα και να μη βάλει λαιμοδέτη. Δεν είναι και λίγο. Εστειλε από 'κεί που 'ρθαν τους συντρόφους που διαφώνησαν κι έκανε κολεγιά με τους σκύλους. Μολαταύτα η κουκουβάγια του Μαξίμου παρατηρεί στα οπίσθιά του τη γουρουνοουρά και στη φάτσα του μια ροδαλή, πλακουτσωτή μουσούδα. Α ρε Οργουελ.

Ο μύθος του «είμαι κακός στα μαθηματικά»

Αναδημοσίευση από το Αντικλείδι , http://antikleidi.com 

"Δεν έχω μαθηματικό μυαλό". Το ακούμε διαρκώς. Όμως αυτή η άποψη περί "μαθηματικών μυαλών" καταντάει να είναι αυτοκαταστροφική για όσους την ασπάζονται. Η πραγματικότητα είναι ότι μάλλον έχετε "μαθηματικό μυαλό", όμως αν έχετε διαφορετική άποψη ίσως βλάπτετε τη καριέρα σας. Αλλά το χειρότερο είναι ότι συμβάλετε στη διαιώνιση ενός μύθου που βλάπτει ολέθρια τα μη προνομιούχα παιδιά, το μύθο της έμφυτης γενετικής ικανότητας στα μαθηματικά.

Είναι έμφυτη η ικανότητα στα μαθηματικά; Σίγουρα σε κάποιο βαθμό είναι. Ο Terence Tao, διάσημος μαθηματικός του UCLA, δημοσιεύει δεκάδες άρθρα σε κορυφαία περιοδικά κάθε χρόνο. Ερευνητές απ' όλο τον κόσμο ζητούν τη βοήθεια του για τα δυσκολότερα κομμάτια της έρευνας τους. Κανένας από εμάς δεν θα μπορούσε ποτέ να είναι τόσο καλός στα μαθηματικά όπως ο Terence Tao, ανεξαρτήτως πόσο σκληρά προσπαθήσουμε ή πόσο καλούς δασκάλους έχουμε. Αλλά εδώ είναι η διαφορά: Εμείς δεν χρειάζεται να είμαστε τόσο καλοί! Για τα μαθηματικά του σχολείου, το εκ γενετής ταλέντο είναι πολύ λιγότερο σημαντικό από τη σκληρή δουλειά, την προετοιμασία και την αυτοπεποίθηση.

Πώς το ξέρουμε αυτό; Όσοι διδάσκουν μαθηματικά για πολλά χρόνια -καθηγητές, βοηθοί διδασκαλίας και εκπαιδευτικοί του ιδιωτικού τομέα-  παρατηρούν να  επαναλαμβάνεται το παρακάτω μοτίβο:

Διαφορετικά παιδιά με διαφορετικά επίπεδα της προετοιμασίας ξεκινούν σε μια τάξη μαθηματικών. Μερικά από αυτά τα παιδιά έχουν γονείς που τα έχουν βοηθήσει να εντρυφήσουν στα μαθηματικά από μικρή ηλικία , ενώ άλλα παιδιά δεν είχαν αυτή τη γονική βοήθεια.

Στα πρώτα τέστ, τα καλά προετοιμασμένη παιδιά παίρνουν πολύ καλά αποτελέσματα, ενώ τα απροετοίμαστα παιδιά παίρνουν ό,τι κατάφεραν να μάθουν από μόνα τους.

Τα απροετοίμαστα παιδιά, δεν συνειδητοποιούν ότι αυτοί που πήραν τους καλούς βαθμούς ήταν καλά προετοιμασμένοι, και υποθέτουν ότι η εκ γενετής ικανότητα καθόρισε την διαφορά στην απόδοση τους. Έχοντας αποδεχτεί ότι "δεν έχουν μαθηματικά μυαλό", δεν προσπαθούν σκληρά και στις επόμενες τάξεις, και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μείνουν πίσω.

Τα καλά προετοιμασμένη παιδιά, δεν συνειδητοποιούν ότι οι μαθητές που δεν πήραν καλούς βαθμούς ήταν απλώς απροετοίμαστοι, υποθέτουν ότι έχουν "μαθηματικό μυαλό", και μελετούν πολύ και στο μέλλον ώστε να επιβεβαιώσουν το πλεονέκτημα  τους.

Έτσι, η πίστη των ανθρώπων ότι η ικανότητα στα μαθηματικά δεν μπορεί να αλλάξει γίνεται μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία.

Η άποψη ότι η ικανότητα στα μαθηματικά είναι κυρίως έμφυτη αποτελεί μια σκοτεινή πτυχή της μεγαλύτερης πλάνης ότι η νοημοσύνη είναι κυρίως έμφυτη. Τα ακαδημαϊκά περιοδικά ψυχολογίας είναι γεμάτα δημοσιεύσεις που μελετούν την άποψη που βρίσκεται πίσω από το είδος της αυτοεκπληρούμενης προφητείας που μόλις περιγράψαμε.
Για παράδειγμα, η καθηγήτρια ψυχολόγος Patricia Linehan του πανεπιστημίου Purdue γράφει:

Οι μελέτες σχετικά με το πως αντιλαμβανόμαστε την ικανότητα, έχουν δείξει δύο διαφορετικούς τύπου προσανατολισμού. Οι μαθητές με τον πρώτο τύπο (Incremental orientation), πιστεύουν ότι η ικανότητα (νοημοσύνη ) είναι εύπλαστη, με αποτέλεσμα να καταβάλουν μεγαλύτερη προσπάθεια. Οι μαθητές με τον δεύτερο τύπο προσανατολισμού (Entity orientation) πιστεύουν ότι η ικανότητα τους δεν είναι εύπλαστη, κάτι που τους αποτρέπει να προσπαθήσουν περισσότερο .

Η άποψη που λέει  "Είτε είστε έξυπνος είτε όχι, τελεία και παύλα" οδηγεί σε κακά αποτελέσματα. Αυτό έχει επιβεβαιωθεί και από πολλές άλλες μελέτες. Σε ότι αφορά στα μαθηματικά, αποδείχτηκε πρόσφατα και από ερευνητές του Oklahoma City  που βρήκαν σε μελέτη που έκαναν, ότι η πίστη στην έμφυτη ικανότητα στα μαθηματικά μπορεί να είναι η αιτία για σημαντικό μέρος του χάσματος μεταξύ των δύο φύλων στα μαθηματικά.

Σε άλλη έρευνα, οι ψυχολόγοι Lisa Blackwell, Kali Trzesniewski και Carol Dweck παρουσίασαν σε φοιτητές τις δύο παρακάτω εναλλακτικές πεποιθήσεις των ανθρώπων σχετικά με την ευφυΐα:

Έχετε συγκεκριμένη ποσότητα νοημοσύνης, και δεν μπορείτε να κάνετε πολλά για να την αλλάξετε .

Μπορείτε  να επηρεάσετε σε μεγάλο βαθμό το πόσο έξυπνοι είστε .

Διαπίστωσαν ότι οι φοιτητές οι οποίοι συμφώνησαν ότι "μπορείτε  να επηρεάσετε σε μεγάλο βαθμό το πόσο έξυπνοι είστε" πήραν υψηλότερους βαθμούς. Αλλά, όπως ο Richard Nisbett αφηγείται στο βιβλίο Intelligence and How to Get It, οι ερευνητές έκαναν κάτι ακόμα πιο αξιοπρόσεκτο:

Προσπάθησαν να πείσουν μια ομάδα μαθητών  γυμνασίου και λυκείου που προέρχονταν από μία φτωχή μειονότητα, ότι η νοημοσύνη είναι εξαιρετικά εύπλαστη και μπορεί να αναπτυχθεί με τη σκληρή δουλειά... ότι η μάθηση αλλάζει τον εγκέφαλο δημιουργώντας νέες νευρωνικές συνάψεις... και ότι οι μαθητές είναι υπεύθυνοι για αυτή τη διαδικασία αλλαγής.

Τα αποτελέσματα; Οι μαθητές που πείστηκαν ότι θα μπορούσαν να γίνουν πιο έξυπνοι με τη σκληρή δουλειά, εργάστηκαν σκληρότερα και πέτυχαν υψηλότερη βαθμολογία. Απ' αυτούς τους μαθητές, ακόμα καλύτερο αποτέλεσμα πέτυχαν όσοι πίστευαν αρχικά ότι η ευφυΐα είναι έμφυτη.

Αλλά η βελτίωση των βαθμών δεν ήταν η πιο εντυπωσιακή επίδραση. Ο Dweck αναφέρει ότι ορισμένοι μαθητές ξέσπασαν σε δάκρυα ακούγοντας ​​ότι η νοημοσύνη τους είναι ουσιαστικά υπό τον έλεγχό τους. "Δεν είναι εύκολο να περάσεις μια ζωή πιστεύοντας ότι γεννήθηκες χαζός και είσαι καταδικασμένοι να παραμείνεις έτσι."

Για όσους πιστεύουν ότι έχουν γεννηθεί χαζοί και είναι καταδικασμένοι να μείνουν έτσι, αυτό το πιστεύω είναι ψέμα. Το IQ μπορεί να βελτιωθεί με τη σκληρή δουλειά. Παραθέτουμε και κάποιους άλλους συνδέσμους που θα σας βοηθήσουν να αναθεωρήσετε αν πιστεύετε στην έμφυτη ευφυΐα:

• The Art of Learning by Josh Weitzkin
• Moonwalking with Einstein by Joshua Foer
• The Talent Code by Daniel Coyle
• Talent is Overrated by Geoff Colvin

Τα Παιδιά της Συγνώμης

Αντιγράφουμε το άρθρο του Ξενοφώντα Ερμείδη

Αν ο Βαγγέλης τραβούσε μαχαίρι θα είχε την τύχη της Μαρίας. Αν η Μαρία δεν τραβούσε μαχαίρι πιθανότατα να είχε το τέλος που είχε ο Βαγγέλης. Τα δύο αυτά "κορόιδα" της παρέας, της κοινωνίας ή αμύνονται ή μένουν για πάντα τα κορόιδα της ζωής. 

Συγκλονισμένη η κοινωνία παρακολουθούσε το θρίλερ Γιακουμάκη, συγκλονισμένη πάλι η κοινωνία παρακολουθεί το θρίλερ Κουσίδη. Σε αμυντική θέση οι "λεβέντες" που έκαναν καψόνια στον Βαγγέλη που υποστηρίζουν ότι "μια πλάκα ήταν", σε αμυντική θέση και οι "κοπελιές" που τραυματίστηκαν από τα μαχαίρια της Μαρίας. Κερδισμένοι και στις δύο ιστορίες είναι οι επιτιθέμενοι. Οι μεν "λεβέντες" θα συνεχίσουν να είναι "λεβέντες", οι δε "κοπελιές" πέρα από αλαζόνες θα είναι και θύματα της "άσχημης Μαρίας" και γενικών της "ασχήμιας". 

Δεν είναι bullying, είναι εκμάθηση αδικίας 

Η μοδάτη λέξη bullying, που έγινε από τους ψυχολόγους και ψυχιάτρους μία καινούργια επιχείρηση, είναι τόσο παλιά ιστορία όσο είναι και η ιστορία του ανθρώπινου είδους. Ο διαφορετικός θα τραβήξει τα πάνδεινα από τους ομαδοποιημένους όμοιους. Η ομάδα, σύμφωνα με τον κοινωνιολόγο Λεμπέση, είναι τελικό αποτέλεσμα της μη επάρκειας του ατόμου λόγω ηλιθιότητας να επιβιώσει από μόνο του. Ομαδοποιείται κρύβοντας την ανεπάρκειά του και κάνει επιθέσεις εναντίον αυτού που του θυμίζει πόσο ανεπαρκής και άχρηστος κοινωνικά είναι. 

Μπορεί ο Βαγγέλης και η Μαρία να μην είναι ευφυείς, αλλά το ότι δεν προσχώρησαν σε ομάδες που μόνο ομαδοποιημένα κάνουν τσαμπουκάδες δείχνει ότι είχαν τσαγανό. Θα μπορούσε άνετα ο Βαγγέλης να γίνει ένα με τους "λεβέντες" βρίσκοντας ένα άλλο θύμα να "του κάνουν πλάκα" και να σώσει το δικό του τομάρι. Το ίδιο θα μπορούσε να κάνει και η Μαρία. Πάντα υπάρχει ένας πιο ευαίσθητος από εσένα και πάντα υπάρχει κάποια πιο άσχημη από εσένα. 

Η αντίδραση και των δύο 20χρονων παιδιών δείχνει ότι αδικούνταν. Αυτό λοιπόν, που στηρίζει το μοδάτο bullying δεν είναι τίποτε άλλο παρά διάπραξη αδικίας. Για το λόγο αυτό ο Βαγγέλης μην μπορώντας να βρει το δίκιο του έφτασε στο τέλος και η Μαρία έβαλε το δικό της τέλος τουλάχιστον στην αδικία που συντελούνταν από την ομάδα τριών "κοριτσιών". Πώς η Μαρία θα αντιμετωπίσει την συνέχιση της αδικίας που θα δέχεται στην πορεία της ζωής της είναι άγνωστο. Για τον Βαγγέλη τα πράγματα είναι πιο απλά. Δεν υπάρχει πορεία ζωής για αυτόν. 

Μεγαλώνοντας τσογλάνια και θύματα

Οι ελληνικές οικογένειες από το πολύ παντεσπάνι των τελευταίων δεκαετιών αναπαράγουν ανθρώπους (κατ'ευφημισμό) μεγαλώνοντάς τους με το σύνδρομο του "είσαι ο πρώτος". Επίσης την ίδια στιγμή άλλες οικογένειες ανατρέφουν παιδιά με το σύνδρομο του "μη μπλέξεις". Το "είσαι ο πρώτος" (επειδή σε γέννησε ο "ξέρεις ποιος είμαι εγώ") και το "να μη μπλέξεις" (επειδή τον αόρατο κανείς δεν τον ενοχλεί) είναι μία αδικία από μόνη της. Η σύγκρουση των δύο διαφορετικών ομάδων όταν θα βγουν έξω από την προστασία της οικογένειας είναι δεδομένη. 

Εκεί έξω νικάει μόνο ο πρώτος, ο οποίος νοητικά είναι ο έσχατος μόνο και μόνο εφόσον θεωρεί ότι ο πλανήτης δεν γυρίζει χωρίς αυτόν,  ενώ αυτός που δεν πρέπει να μπλέξει γίνεται στόχος. Ο "πρώτος" πρέπει να παραμείνει "πρώτος" κι αυτό συμβαίνει μόνο όταν το αποδεικνύει. Εφόσον δεν μπορεί να το αποδείξει νοητικώς και ψυχικώς το αποδεικνύει σωματικώς και λεκτικώς με την ασπίδα της ομάδας των υπόλοιπων "πρώτων" της ομάδας. 

Η σκηνή έξω από την Γαλακτοκομική Σχολή Ιωαννίνων όπου  500 πολίτες έκαναν ντου για να δείρουν τους "λεβέντες" που "σκότωσαν" το παιδί αποδεικνύει ότι αυτό που θέλει η κοινωνία δεν είναι δικαιοσύνη, αλλά ντόρο για να κρύψει την αδικία που η ίδια μέσα στα σπίτια της επιτελεί καθημερινώς. "Μη μου σκοτώσουν και το δικό μου παιδί", αυτό είναι το θέμα. Αυτό καίει τους Έλληνες όταν διαπράττονται εγκλήματα κοινωνικής συμπεριφοράς από τα ίδια τα παιδιά που μεγαλώνουν, δηλαδή από τους ίδιους. Η αντίδραση των παιδιών είναι ανάλογη με την αντίδραση των γονέων τους απέναντι στην καθημερινότητα. "Φάε το διπλανό σου" και καθιερώσου. Όσο για αυτούς που μεγαλώνουν τα παιδιά τους "ως αόρατα" μεγαλώνουν πρόβατα προς σφαγή και όχι ήσυχους ανθρώπους που δεν βλάπτουν το κοινωνικό σύνολο. 

"Μπορώ ως αδύναμος άνθρωπος να σταθώ στα πόδια μου και να τις αντιμετωπίσω" είχε γράψει στο ημερολόγιό της λίγες ημέρες πριν το αντιμετωπίσει. "Ως αδύναμος άνθρωπος", είναι μία φράση που ξεκινά από κάπου. Κάποιος της δίδαξε ότι είναι αδύναμη μπροστά σε άλλους. Αυτό από μόνο του είναι διάπραξη αδικίας. Αδύναμος σημαίνει ότι ο υπάρχει και ο δυνατός, ο οποίος γαλουχείται ότι "είναι δυνατός" κι ας είναι μόνο ο βλάκας άχρηστος που μέσω της συμπόρευσης τους με τους "δυνατούς" δεν θα υπομείνει την ανάλογη βία όπως υπέμειναν ο Βαγγέλης και η Μαρία.

Κινήματα της πλάκας

Η κίνηση του καταγγέλλω αυτόν που μου ασκεί βία και το σλόγκαν "Μίλα, δεν είσαι μόνος" έχει βάλει ολόκληρες κοινωνίες να απολογούνται ότι είναι θύματα και όχι θύτες. Είναι σαν τον Συνήγορο του Πολίτη που τρέχουν κατά χιλιάδες Έλληνες να σωθούν από την βία των νόμων κυβερνήσεων που αυτές εξέλεξαν. Η βία συντελείται και θα συνεχίζει να συντελείται όσο θα διαπράττεται αδικία που ξεκινά μεμονωμένα από το άτομο. Από το άτομο στην οικογένεια και από εκεί όταν ανοίγει η πόρτα θα απλώνεται σε όλο τον κοινωνικό ιστό. 

Αν υπήρχε η περίπτωση να αντιμετωπιστεί η αδικία με τέτοια επικοινωνιακά τεχνάσματα και τηλεφωνικές γραμμές υποστήριξης, τότε η ενδοοικογενειακή βία θα είχε εξαλειφθεί εδώ και τουλάχιστον δύο δεκαετίες. Αντιθέτως από τα επίσημα στοιχεία η βία που ασκείται μέσα στην οικογένεια ανεβαίνει με ταχύτατους ρυθμούς. Αν η σκληρή νομική τιμωρία ήταν ανασταλτική τότε δεν θα είχαμε ειδήσεις κάθε μέρα από βασανισμούς και δολοφονίες ζώων αν και το πρόστιμο ξεκινά από τα 20,000 ευρώ με ποινή φυλάκισης. Δεν θα είχαμε καθημερινά στις ειδήσεις βιασμούς ανηλίκων και υποθέσεις traffiking με σκλάβες σε παραπήγματα σε όλη την επικράτεια.  

Ούτε μια συγνώμη

Τα τέρατα έφηβοι, παιδιά ή ενήλικες δεν καταλαβαίνουν ούτε νόμους, ούτε κινήματα. Είναι τόσα πολλά όσα και οι γονείς που τα γεννούν. Γνωρίζοντας συνειδητά ότι πράττουν αδικία,  ή ασκούν βία μέσα από τις κλειστές πόρτες των σπιτιών τους ή φανερά μπαίνοντας σε ομάδες της κοινωνίας με στόχους όσους δεν είναι τόσο βλάκες ή τόσο ασυνείδητοι ώστε να ομαδοποιηθούν. Άλλωστε δεν ακούστηκε πουθενά παγκοσμίως ομαδοποίηση εναντίων των βλακών κι αυτό γιατί το ίδιο το σύστημα που κάνει "αντιbulling" έχει απλώσει τις ρίζες του στο κάθε σπίτι ορίζοντας τα πρότυπα του "μάγκα δυνατού" και της "καλλίγραμης γαλανομάτας".  

Αντιθέτως, οι Βαγγέληδες και οι Μαρίες του κόσμου θα δείχνουν τα πρόσωπά τους μέσω εφημερίδων ως θύματα ή ως θύματα-θύτες. Ως εξαιρέσεις. Ως τα κορόιδα της ζωής. Ως οι βλάκες που θα μπορούσαν να έχουν την ησυχία τους, να ζουν ακόμα, να μην έχουν ποινικό μητρώο. Να παίξουν  ακόμη λίγο τους "αδύναμους" υπομονετικούς για να αφήσουν την κοινωνία ήσυχη να θαυμάζει το βαρβάτο "αντριλίκι" και τις Barbies των facebook και των τηλεοπτικών εκπομπών. Να μην γίνουν τα κακά παραδείγματα για τα δικά τους παιδιά που συνεχίζουν να τα μεγαλώνουν ως "δυνατούς" ή ως "αόρατους".

Ο Βαγγέλης και η Μαρία μάτωσαν τις οθόνες και αυτό ήταν κάτι τραγικό για την κοινωνία που ανησυχεί μέσω διαδικτύου  και της τηλεοπτικής πραγματικότητας. Πέταξαν "ιό" την ώρα της κοινής συνειδητής ασυνειδησίας κι αυτό από μόνο του είναι bullying εναντίον της βολεμένης πλαστικής ζωούλας μας. Θρασύτατα πλάσματα που  δεν μάς ζήτησαν ούτε μία συγνώμη για τις πραγματικές τους παρεμβολές στο πλασματικό "δυνατό" και "όμορφο" ατομικιστικό μας σύστημα.